Phẫu thuật mũi đầu mũi to, mũi gồ, mũi vẹo lệch, mũi hếch: Vì sao phương pháp phẫu thuật khác nhau tùy theo dáng mũi

Phẫu thuật nâng mũi không chỉ đơn thuần là phẫu thuật nâng cao sống mũi. Phẫu thuật mũi gồ và mũi vẹo lệch chủ yếu can thiệp vào xương và sụn của sống mũi; phẫu thuật mũi dài và mũi hếch điều chỉnh vị trí sụn đầu mũi; còn phẫu thuật đầu mũi to tập trung xử lý sụn đầu mũi và mô dưới da. Tùy theo dáng mũi mà vị trí cần can thiệp và phương pháp phẫu thuật sẽ khác nhau.

Mũi nằm ở chính giữa khuôn mặt, là bộ phận mà chỉ một thay đổi nhỏ cũng có thể làm thay đổi đáng kể ấn tượng tổng thể. Giống như khuôn mặt của mỗi người đều khác nhau, dáng mũi cũng rất đa dạng như mũi gồ, mũi vẹo lệch, mũi dài (mũi khoằm), mũi ngắn (mũi hếch), đầu mũi to bè; vì vậy phương pháp phẫu thuật cũng có nhiều loại tương ứng. Ngoài ra, cấu trúc của mũi phức tạp hơn nhiều người nghĩ, không chỉ đóng vai trò thẩm mỹ mà còn là cơ quan hô hấp để thở. Dưới đây là tổng hợp về các vị trí cần xem xét, phương pháp được cân nhắc theo từng dáng mũi và những điều cần kiểm tra khi tư vấn.

Hình ảnh do AI tạo ra nhằm mục đích minh họa trực quan.

Vị trí cần can thiệp khác nhau tùy theo từng dáng mũi

Khi nhắc đến phẫu thuật nâng mũi, người ta thường nghĩ ngay đến việc nâng cao sống mũi thấp. Tuy nhiên, nỗi băn khoăn về mũi không chỉ nằm ở độ cao mà còn ở hình dáng sống mũi, chiều dài và góc độ của mũi, cũng như độ rộng của đầu mũi và cánh mũi. Tùy theo từng khuyết điểm cần khắc phục, các vị trí phẫu thuật có thể được phân loại như sau:

• Mũi gồ — Dáng mũi có phần giữa sống mũi gồ lên, trong đó xương mũi và sụn nhô ra sẽ được mài gọt (Phẫu thuật chỉnh hình mũi gồ)
• Mũi vẹo — Dáng mũi có xương mũi hoặc sụn bị vẹo lệch sang một bên, trong đó xương mũi và vách ngăn (bức tường ở giữa bên trong mũi) được nắn thẳng (Phẫu thuật chỉnh hình mũi vẹo lệch)
• Mũi dài · Mũi khoằm — Dáng mũi trông dài do đầu mũi rủ xuống dưới, trong đó sụn đầu mũi bị rủ được nâng lên và phần sụn vách ngăn dài thõng xuống được thu nhỏ (Phẫu thuật chỉnh hình mũi dài/mũi khoằm)
• Mũi ngắn · Mũi hếch — Dáng mũi ngắn và đầu mũi bị hếch làm lộ nhiều lỗ mũi, trong đó sụn đầu mũi được hạ xuống hoặc ghép thêm sụn để điều chỉnh chiều dài (Phẫu thuật chỉnh hình mũi ngắn/mũi hếch)
• Mũi to bè — Dáng mũi có đầu mũi to tròn và bè rộng, trong đó sụn đầu mũi được khép gọn lại và lớp mô dưới da dày được xử lý (Phẫu thuật chỉnh hình đầu mũi to·Thu gọn cánh mũi)

Ba dáng mũi nhìn từ góc nghiêng. Từ trái sang: mũi gồ, mũi dài (mũi khoằm) có đầu mũi rủ xuống dưới, và mũi ngắn (mũi hếch) có đầu mũi hếch lên để lộ lỗ mũi. Đây là hình ảnh do AI tạo nhằm mục đích minh họa dễ hiểu.

Tiêu chuẩn cùng xem xét khi xác định độ cao của sống mũi và đầu mũi đã được đề cập trong chuyên mục Giới hạn da đầu mũi, còn phương pháp nâng mũi bằng mô tự thân không dùng chất liệu độn silicone đã được đề cập trong chuyên mục Nâng mũi không chất liệu độn. Lần này, chúng ta sẽ tìm hiểu những trường hợp băn khoăn về hình dáng hơn là độ cao.

Điểm mấu chốt ở đây là — Dù cùng là phẫu thuật nâng mũi nhưng vị trí can thiệp sẽ khác nhau tùy theo dáng mũi, vì vậy trước tiên cần xác định khuyết điểm ở mũi của mình bắt nguồn từ đâu.

Với mũi gồ, phần sống mũi nhô ra sẽ được mài gọt

Mũi gồ là dáng mũi có xương mũi và sụn vách ngăn phát triển quá mức khiến phần giữa sống mũi gồ lên. Tình trạng này có thể do yếu tố di truyền hoặc do chấn thương mạnh vào mũi trong giai đoạn phát triển. Điều này thường dẫn đến nỗi băn khoăn về đường nét nghiêng không mượt mà hoặc tạo ấn tượng khuôn mặt trông dữ dằn, sắc sảo.

Hình minh họa nhìn nghiêng về xương và sụn của mũi gồ. Phần màu hồng đậm là vị trí cần gọt dũa, phạm vi can thiệp sẽ thay đổi tùy theo mức độ gồ của mũi.

• Trường hợp gồ nhẹ — Phần nhô ra được mài gọt bằng dụng cụ phẫu thuật. Nếu chỉ mài đơn thuần, phần gồ có thể nổi rõ trở lại, vì vậy thông thường sẽ kết hợp kỹ thuật cắt xương cùng với việc loại bỏ một phần sụn vách ngăn.
• Trường hợp gồ nặng — Vì chỉ mài thôi thì khó chỉnh hình hiệu quả nên bác sĩ sẽ cắt bỏ phần xương mũi và sụn nhô lên tại vị trí tiếp giáp giữa chúng. Khi đó, phần trên của sống mũi sẽ bị hở như mái nhà mở (open roof), nên cần gom xương mũi từ hai bên lại để đóng kín sống mũi.

Mũi gồ thường đi kèm với tình trạng mũi dài có đầu mũi bị rủ xuống. Do đó, bác sĩ sẽ phân tích đồng thời cả sống mũi và đầu mũi để xác định phạm vi phẫu thuật.

Với mũi vẹo lệch, xương mũi và vách ngăn sẽ được nắn thẳng

Mũi vẹo lệch là tình trạng xương hoặc sụn mũi bị bất đối xứng do bẩm sinh hoặc chấn thương. Không chỉ khiến khuôn mặt mất cân đối, nếu vách ngăn - bức tường ở giữa bên trong mũi - cũng bị vẹo thì có thể gây khó thở hoặc thường xuyên nghẹt mũi. Do đó, với mũi vẹo lệch, bác sĩ cần xem xét cả cấu trúc bên trong mũi song song với hình dáng bên ngoài.

Hình mặt cắt nhìn từ phía trước bên trong khoang mũi. Từ trái sang: vách ngăn thẳng, vách ngăn vẹo hình chữ C ở phía dưới, và vách ngăn vẹo cả trên lẫn dưới tạo thành hình chữ S.

Trường hợp mũi vẹo nặng, xương mũi trên, sụn và sụn vách ngăn nâng đỡ bên trong thường cùng bị vẹo. Đa phần xương mũi cũng bị lệch theo, do đó cần thực hiện phẫu thuật cắt xương để điều chỉnh lại vị trí xương mũi và nắn chỉnh sụn bị vẹo.

• Trường hợp xương mũi bị vẹo — Cắt xương ở phía trong và phía ngoài của xương mũi bị vẹo để dựng thẳng lại. Nếu bề mặt xương mũi gồ ghề không đều, bác sĩ sẽ cắt xương bổ sung để làm phẳng đều.
• Trường hợp sụn vách ngăn bị vẹo — Cắt bỏ một phần vị trí bị vẹo rồi nắn thẳng, sau đó ghép thêm sụn vào phần bị gập để chỉnh thẳng lại một cách chuẩn xác.

Với mũi dài và mũi hếch, chiều dài được điều chỉnh qua vị trí sụn đầu mũi

Trường hợp băn khoăn về chiều dài và góc độ của mũi có thể chia thành mũi dài (mũi khoằm) có đầu mũi rủ xuống và mũi ngắn (mũi hếch) có đầu mũi hếch lên. Bác sĩ sẽ cùng đánh giá xem mũi dài hay ngắn hơn so với tỷ lệ khuôn mặt, đồng thời xem xét góc tạo bởi đầu mũi và môi trên. Trong cả hai trường hợp, bác sĩ đều điều chỉnh vị trí của sụn cánh mũi cấu thành nên đầu mũi để tìm ra chiều dài phù hợp với tỷ lệ khuôn mặt.

Mũi dài, mũi khoằm phần lớn hình thành do sụn nâng đỡ lỗ mũi phát triển quá mức; khi đầu mũi bị rủ xuống có thể khiến khuôn mặt trông dài hơn hoặc tạo ấn tượng sắc nhọn, già dặn.

• Cắt bỏ một phần sụn cánh mũi và khâu định hình lại — Cắt bỏ một phần sụn cánh mũi bị rủ và nâng sụn đầu mũi lên cao rồi cố định lại.
• Dựng trụ sụn nâng đỡ và tái định vị sụn đầu mũi — Dựng trụ nâng đỡ bằng sụn, sau đó nâng sụn cánh mũi bị rủ xuống dưới lên và cố định vào trụ nâng đỡ.

Mũi ngắn, mũi hếch là dáng mũi nhìn từ chính diện thấy rõ lỗ mũi hoặc góc tạo bởi chân mũi và môi trên lớn. Tình trạng này có thể do khung xương mũi bẩm sinh ngắn hoặc do co rút mô sau phẫu thuật nâng mũi trước đó. Nếu mũi đang ngắn mà chỉ đặt sụn nhân tạo để nâng cao, sự thiếu hụt mô có thể khiến đầu mũi bị kéo hếch lên nhiều hơn, dẫn đến vẻ ngoài thiếu tự nhiên. Vì vậy, cần đánh giá và chỉnh sửa đồng thời cả da, sụn và sụn vách ngăn.

Hình minh họa chỉnh sửa mũi ngắn. Từ trái sang: bóc tách sụn cánh mũi ở đầu mũi, hạ thấp và cố định sụn cánh mũi, ghép sụn để hạ và kéo dài đầu mũi; phương pháp cụ thể sẽ khác nhau tùy từng người.

• Tạo hình sụn — Cắt bớt phần trên của sụn cánh mũi bị hếch lên rồi hạ xuống cố định bên dưới, giúp hạ thấp đầu mũi và kéo dài sống mũi xuống.
• Phẫu thuật ghép sụn — Trường hợp trụ mũi nằm cao hơn cánh mũi, mô tự thân như sụn vành tai hoặc sụn vách ngăn sẽ được ghép vào giữa sụn vách ngăn và sụn cánh mũi để hạ thấp đầu mũi.
• Kết hợp phẫu thuật nâng mũi — Nếu muốn mũi cao hơn, có thể kết hợp phẫu thuật nâng mũi bằng cách đặt sụn nhân tạo ở sống mũi và ghép mô tự thân ở đầu mũi.

Mũi củ tỏi: Tinh chỉnh sụn đầu mũi và mô dưới da

Mũi củ tỏi (mũi lân) là dáng mũi có đầu mũi to tròn, bè và thô. Người châu Á thường có sụn đầu mũi mỏng và da mũi dày nên dáng mũi củ tỏi rất phổ biến. Do phương pháp phẫu thuật thay đổi tùy theo nguyên nhân gây mũi to bè, bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng sụn đầu mũi, da và mô dưới da trước tiên.

Hình minh họa đầu mũi nhìn từ phía trước, phần màu hồng là sụn cánh mũi. Từ trái sang: đầu mũi thông thường, đầu mũi củ tỏi có mô dưới da dày và đầu mũi thô, đầu mũi củ tỏi có sụn cánh mũi lớn và cách xa nhau.

• Trường hợp sụn cánh mũi lớn — Cân nhắc tỷ lệ tổng thể của mũi để cắt bớt phần rìa sụn cánh mũi với độ rộng phù hợp, sau đó khâu định hình hai bên sụn lại với nhau để gom gọn đầu mũi.
• Trường hợp sụn cánh mũi bị bè rộng — Khâu cố định hai cánh sụn bị xòe rộng lại với nhau. Nếu muốn nâng cao đầu mũi hơn, có thể ghép thêm mô tự thân.
• Trường hợp mô dưới da dày — Loại bỏ một lượng mỡ và mô dưới da thích hợp ở đầu mũi.

Nếu cánh mũi bè rộng, có thể cân nhắc kết hợp thu gọn cánh mũi. Phẫu thuật thu gọn cánh mũi được thực hiện bằng cách cắt bỏ một phần da hình nêm ở chân cánh mũi rồi khâu lại, hoặc dùng chỉ cuộn kéo hai cánh mũi vào giữa. Thay vì thu hẹp cánh mũi một cách mù quáng, điều quan trọng là phải tìm ra độ rộng hài hòa với tỷ lệ khuôn mặt và cân đối hai bên lỗ mũi.

Cân nhắc nâng mũi hở khi cần thay đổi lớn cấu trúc mũi

Khi cần thay đổi đáng kể dáng mũi như trường hợp mũi vẹo, cần điều chỉnh độ dài, hoặc mũi gồ nặng, phẫu thuật nâng mũi hở rạch bên trong lỗ mũi và trụ mũi để quan sát trực tiếp xương và sụn sẽ được cân nhắc. Phương pháp nâng mũi kín chỉ rạch bên trong lỗ mũi áp dụng khi vùng chỉnh sửa không quá rộng. Sự khác biệt giữa hai phương pháp này đã được trình bày chi tiết trong chuyên mục Giới hạn da đầu mũi.

Tại APEX Plastic Surgery Mũi gồ·Mũi vẹo·Mũi dài / Mũi khoằm·Mũi ngắn / Mũi hếch·Mũi to bè·Thu gọn cánh mũi tiêu chuẩn. Phương pháp thực tế sẽ được quyết định sau khi thăm khám.

Những lưu ý quan trọng — Sau phẫu thuật có thể xảy ra các tác dụng phụ hoặc biến chứng như chảy máu, nhiễm trùng, viêm nhiễm, sẹo, bất đối xứng hai bên, nghẹt mũi, tiêu sụn hoặc biến dạng sụn ghép. Trường hợp có sử dụng sụn nhân tạo, có thể xảy ra hiện tượng co rút (mô quanh sụn cứng lại và co thắt) hoặc lộ chất liệu sụn. Tình trạng sưng, bầm tím, quá trình hồi phục và kết quả có thể khác nhau tùy cơ địa mỗi người. Các lưu ý cụ thể sẽ được tư vấn chi tiết trong buổi thăm khám.

Nâng mũi không có khái niệm 'quần áo may sẵn'

“Dù cùng là người châu Á nhưng mỗi khu vực lại có những đặc điểm riêng biệt, ngay cả các cặp song sinh cũng có sự khác biệt nhỏ về đường nét khuôn mặt và tỷ lệ ngũ quan. Nếu áp dụng một quy chuẩn khuôn mẫu cho cái gọi là ‘mũi đẹp’ mà không tính đến nét riêng cũng như sự hài hòa tổng thể của bệnh nhân thì mức độ hài lòng sau phẫu thuật chắc chắn sẽ giảm sút. Phẫu thuật nâng mũi tuyệt đối không thể có ‘quần áo may sẵn’.” — Viện trưởng Song Hyun-seok

Câu hỏi thường gặp

Nếu vừa có sống mũi gồ vừa có mũi dài thì có thể chỉnh sửa cùng lúc không?

Mũi gồ thường đi kèm với tình trạng mũi dài có đầu mũi khoằm (mũi khoằm), do đó bác sĩ sẽ phân tích đồng thời sống mũi và đầu mũi để xác định phạm vi phẫu thuật. Việc có chỉnh sửa cùng lúc hay không sẽ được quyết định sau khi thăm khám.

Nếu mũi củ tỏi có cánh mũi bè rộng, có thể cân nhắc kết hợp thu gọn cánh mũi; nếu muốn nâng cao mũi hơn trong khi chỉnh sửa mũi hếch, có thể kết hợp phẫu thuật nâng mũi.

Chỉ mài nhẹ phần gồ có được không?

Nếu tình trạng gồ nhẹ, bác sĩ sẽ mài nhẵn phần nhô ra. Tuy nhiên, nếu chỉ mài đơn thuần, phần gồ có thể gồ ghề trở lại, nên thường kết hợp phẫu thuật cắt xương cùng với việc cắt bỏ một phần sụn vách ngăn.

Nếu gồ nặng, xương mũi và sụn nhô lên sẽ được cắt bỏ, sau đó khép hai bên xương mũi lại để đóng kín phần đỉnh sống mũi.

Mũi tôi bị vẹo và thường xuyên bị nghẹt mũi, liệu có chỉ chỉnh sửa hình dáng bên ngoài không?

Mũi vẹo thường đi kèm với vẹo vách ngăn bên trong gây khó thở, vì vậy kế hoạch phẫu thuật sẽ được lập dựa trên việc đánh giá toàn diện cả hình dáng bên ngoài lẫn cấu trúc bên trong mũi.

Với mũi hếch, chỉ cần đặt sụn nhân tạo nâng cao lên là được đúng không?

Khi mũi đang ngắn mà chỉ đặt sụn nhân tạo để nâng cao, mô bị thiếu hụt có thể kéo đầu mũi hếch lên nhiều hơn khiến mũi trông gượng gạo. Do đó, cần điều chỉnh lại vị trí của sụn cánh mũi hoặc ghép sụn để kéo dài đầu mũi trước.

Trường hợp mũi bị hếch do co rút bao xơ quanh sụn nhân tạo sau lần phẫu thuật nâng mũi trước, bác sĩ sẽ xác định chính xác nguyên nhân trước khi đưa ra phương pháp phẫu thuật (Tái phẫu thuật mũi).

Thời gian phẫu thuật và thời gian hồi phục là bao lâu?

Tại APEX Plastic Surgery, thời gian phẫu thuật mũi gồ, mũi dài/mũi khoằm khoảng 1 giờ 30 phút ~ 2 giờ; mũi ngắn/mũi hếch, mũi vẹo, mũi củ tỏi khoảng 2 giờ ~ 2 giờ 30 phút; thu gọn cánh mũi khoảng 30 phút.

Thu gọn cánh mũi được tiến hành bằng gây tê cục bộ hoặc tiền mê, các phẫu thuật còn lại thực hiện dưới hình thức tiền mê và không cần nằm viện. Cắt chỉ sau 7 ngày, tái khám 2~3 lần, thời gian hồi phục khoảng 7~10 ngày. Trường hợp gồ nặng có thể cần gây mê toàn thân. Thông tin có thể thay đổi tùy theo tình trạng bệnh nhân và phương pháp phẫu thuật.

Tìm hiểu nguyên nhân gây khiếm khuyết trước khi tính đến độ cao sống mũi

Những yếu tố được kiểm tra trước tiên khi tư vấn

• Sống mũi — Có bị gồ hay không, xương mũi hoặc sụn có bị vẹo lệch hay không
• Chiều dài và góc độ của mũi — Đầu mũi bị quặp xuống hay bị hếch lên, lỗ mũi lộ nhiều hay ít
• Đầu mũi và cánh mũi — Kích thước và khoảng cách sụn cánh mũi, độ dày của da và mô dưới da, độ rộng cánh mũi
• Chức năng hô hấp — Có bị nghẹt mũi hay khó thở hay không
• Tiền sử phẫu thuật trước đó — Đã từng phẫu thuật mũi trước đây hay chưa
• Sự hài hòa với khuôn mặt — Dáng mũi có hài hòa với tỷ lệ khuôn mặt và diện mạo tổng thể hay không

Tại APEX Plastic Surgery, Bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ Song Hyun-seok trực tiếp thăm khám và điều trị.

Viện trưởng Song Hyun-seok · Bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ, Tiến sĩ Y khoa

Bài viết này nhằm mục đích cung cấp thông tin y tế, không bảo đảm hiệu quả điều trị cụ thể và không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp của bác sĩ. Hình ảnh đại diện và hình vẽ góc nghiêng của mũi là hình ảnh do AI tạo ra nhằm mục đích minh họa trực quan, không phải người thật; các hình vẽ mũi còn lại cũng chỉ là hình minh họa giải thích. Không có bất kỳ hình ảnh nào trong bài viết là ảnh so sánh trước và sau phẫu thuật. Thời gian phẫu thuật, phương pháp vô cảm, thời gian hồi phục,... dựa trên hướng dẫn từng dịch vụ phẫu thuật trên website của APEX Plastic Surgery và có thể thay đổi tùy theo từng cá nhân. Các biến chứng thông thường có thể xảy ra sau phẫu thuật như chảy máu, nhiễm trùng, viêm nhiễm,... có thể có mức độ khác nhau tùy cơ địa mỗi người, do đó cần hết sức lưu ý. Vui lòng nhận tư vấn, giải thích cặn kẽ và đồng thuận trước khi tiến hành phẫu thuật.