Sẹo phẫu thuật cắt mí và nâng mũi: Đường rạch nằm ở đâu và khi nào thì ổn định?

Bất kỳ vết rạch nào chạm đến lớp sâu của da là tầng trung bì đều sẽ để lại sẹo, và một khi sẹo đã hình thành, ta có thể thu nhỏ hoặc làm mờ đi chứ không thể xóa bỏ hoàn toàn. Vì vậy, đối với sẹo phẫu thuật, điều đầu tiên cần xem xét là vị trí đặt đường rạch, kỹ thuật khâu vết mổ và cách theo dõi trong suốt quá trình sẹo lành.

“Liệu có để lại sẹo không?” là một trong những câu hỏi mà người chuẩn bị phẫu thuật thắc mắc nhiều nhất. Mắt và mũi nằm ngay trung tâm khuôn mặt nên dù chỉ là đường rạch nhỏ cũng khiến ta bận tâm, chưa kể sẹo phẫu thuật sẽ còn lưu lại rất lâu về sau. Dưới đây là tổng hợp về lý do hình thành sẹo, vị trí đặt đường rạch trong phẫu thuật mắt và mũi, thời gian để sẹo ổn định, cách xử lý các vết sẹo đã có và những điều cần kiểm tra khi thăm khám tư vấn.

Hình ảnh do AI tạo ra nhằm mục đích minh họa trực quan.

Sẹo phẫu thuật sẽ để lại ở những vị trí có vết rạch sâu đến tầng trung bì

Làn da được cấu tạo bởi lớp biểu bì bên ngoài, lớp trung bì bên dưới và sâu hơn nữa là lớp mỡ dưới da. Khi vết thương chạm đến lớp trung bì trở xuống, vị trí đó sẽ được lấp đầy bằng mô sẹo và để lại sẹo dưới hình thức nào đó. Đường rạch phẫu thuật cũng không ngoại lệ. Một khi sẹo đã hình thành, ta có thể thu nhỏ hoặc làm mờ đi, nhưng về cơ bản không thể xóa bỏ hoàn toàn.

Hình minh họa mặt cắt ngang của da. Từ trên xuống là lớp biểu bì, trung bì và lớp mỡ; dải màu nhạt chạy dọc ở giữa là mô sẹo lấp đầy vết rạch sâu đến trung bì. Đây là hình ảnh do AI tạo ra nhằm mục đích minh họa.

Hình dáng của vết sẹo phụ thuộc vào đặc tính của da, kích thước và vị trí vết rạch. Ở những vùng da chịu lực căng lớn từ các vùng xung quanh như vai hoặc chân, vết sẹo dễ bị giãn rộng hoặc hình thành sẹo phì đại đỏ và nổi gồ lên. Những vết sẹo chạy song song với nếp nhăn da sẽ ít lộ hơn so với các vết sẹo không theo hướng này. Do đó, trong phẫu thuật, việc xác định vị trí và hướng đặt đường rạch luôn là bước được ưu tiên hàng đầu.

Đường rạch trong phẫu thuật tạo mắt hai mí và phẫu thuật mắt nằm ở đâu?

Trong phẫu thuật mắt, vị trí rạch khác nhau tùy theo từng phương pháp. Dựa trên hướng dẫn phẫu thuật của APEX Plastic Surgery, các vị trí này được tóm tắt như sau:

Các vị trí rạch trong phẫu thuật mắt. Từ trái sang phải: cắt mí theo đường mí được thiết kế, nâng cung mày dưới rạch sát ngay dưới chân mày, cắt mí dưới rạch sát mi mắt dưới, và tái định vị mỡ bọng mắt qua đường kết mạc rạch ở mặt trong mi mắt dưới.

• Phương pháp luồn chỉ (nhấn mí không rạch) — Không rạch da mà luồn chỉ qua các lỗ kim siêu nhỏ để cố định nếp mí (Nhấn mí không phẫu thuật)
• Phương pháp rạch một phần (cắt mí hybrid) — Rạch một đường nhỏ dọc theo nếp mí để xử lý mỡ và cơ, cố định nếp mí bằng chỉ rồi khâu lại (Tạo mắt hai mí Hybrid)
• Cắt mí rạch mổ — Rạch da mi mắt theo độ cao nếp mí đã thiết kế. Đường rạch sẽ nằm ngay tại nếp mí (Cắt mí rạch mổ)
• Nâng cung mày dưới — Rạch sát ngay bên dưới đường chân mày. Đường rạch sẽ nằm dọc theo mép dưới lông mày (Nâng cung mày dưới)
• Cắt mí dưới — Rạch dọc theo đường bờ mi dưới, kéo căng da và khâu lại bằng chỉ mảnh (Cắt mí dưới)
• Tái phân bố mỡ bọng mắt qua đường kết mạc — Rạch ở phần kết mạc bên trong mí mắt dưới. Da bên ngoài hoàn toàn không bị rạch và không cần cắt chỉ (Tái phân bố mỡ bọng mắt qua đường kết mạc)

Khi đường rạch được đặt dọc theo các ranh giới tự nhiên như nếp mí, chân mày hoặc viền mi mắt, vết sẹo sẽ ít bị lộ hơn dù có cùng chiều dài. Tuy nhiên, mức độ lộ của sẹo còn phụ thuộc vào tình trạng da của mỗi người. Tiêu chí lựa chọn phương pháp tạo mắt hai mí đã được bài viết về các phương pháp phẫu thuật mí mắt.

Đường rạch trong nâng mũi được đặt bên trong lỗ mũi và tại trụ mũi

Phẫu thuật nâng mũi được chia thành mổ hở và mổ kín tùy theo phương pháp rạch. Phương pháp thu gọn cánh mũi giúp thu hẹp cánh mũi rộng sẽ rạch ở vùng da quanh chân cánh mũi.

Các vị trí rạch trong phẫu thuật mũi. Từ trái sang phải: mổ hở rạch cả bên trong lỗ mũi và trụ mũi, mổ kín chỉ rạch bên trong lỗ mũi, và thu gọn cánh mũi bằng cách cắt bỏ phần da hình chêm ở chân cánh mũi; phần màu đỏ là vị trí rạch.

• Mổ hở — Rạch đồng thời bên trong lỗ mũi và trụ mũi. Phương pháp này cho phép quan sát trực tiếp cấu trúc bên trong mũi để chỉnh sửa, nên được áp dụng cho hầu hết các ca nâng mũi lần đầu và sửa mũi lại. Tùy thuộc vào tình trạng da, trụ mũi có thể để lại sẹo và thời gian hồi phục sẽ lâu hơn so với mổ kín
• Mổ kín — Chỉ rạch bên trong lỗ mũi. Không có đường rạch lộ ra bên ngoài, nhưng do phẫu trường quan sát hẹp nên thường được cân nhắc khi phạm vi chỉnh sửa không quá lớn
• Thu gọn cánh mũi — Cắt bỏ một phần da hình chêm ở phần dưới cánh mũi rồi khâu lại. Đường rạch sẽ nằm ở ranh giới giữa cánh mũi và má. Ngoài ra còn có phương pháp luồn chỉ để thu gọn cánh mũi (Thu gọn cánh mũi)

Việc lựa chọn giữa mổ hở và mổ kín không chỉ dựa vào yếu tố sẹo. Phương pháp được quyết định dựa trên mức độ cần chỉnh sửa cấu trúc mũi, từ đó xác định vị trí đặt đường rạch (Nâng mũi thấp).

Điểm mấu chốt ở đây là — Bước đầu tiên để giảm thiểu sẹo mổ là tìm hiểu trước phẫu thuật xem đường rạch sẽ nằm ở đâu và dài bao nhiêu. Dù cùng là phẫu thuật trên một vùng, vị trí và độ dài vết rạch vẫn có sự khác biệt tùy vào phương pháp thực hiện.

Vết rạch được khâu bằng chỉ mảnh và tiến hành cắt chỉ

Vết rạch được khâu tỉ mỉ bằng chỉ mảnh ở giai đoạn cuối của ca phẫu thuật. Thời điểm cắt chỉ và số lần tái khám sẽ khác nhau tùy theo từng phẫu thuật.

Hình minh họa các giai đoạn khâu vết thương. Từ trái sang phải: khâu trong cắt mí hybrid, cắt mí dưới và nâng mũi hở; kết quả có thể khác nhau tùy theo cơ địa mỗi người.

• Phẫu thuật mắt — Cắt mí rạch một phần/toàn phần, nâng cung mày dưới, cắt mí dưới: cắt chỉ sau 5 ngày, tái khám 1–2 lần
• Phương pháp luồn chỉ (nhấn mí không rạch) — Không cần cắt chỉ, hoặc nếu cần thì trong khoảng 1–5 ngày
• Tái phân bố mỡ bọng mắt qua đường kết mạc — Không cần cắt chỉ
• Nâng mũi và thu gọn cánh mũi — Cắt chỉ sau 7 ngày, tái khám 2–3 lần

Ngay cả khi đã cắt chỉ và qua thời gian hồi phục ban đầu, vết sẹo vẫn chưa hoàn toàn ổn định. Cắt chỉ và giai đoạn hồi phục chỉ là bước đầu tiên của quá trình lành thương, sẹo sẽ tiếp tục ổn định dần trong nhiều tháng sau đó.

Cần từ 6 đến 18 tháng để sẹo ổn định hoàn toàn

Quá trình sẹo ổn định (trưởng thành) hoàn toàn thường mất khoảng từ 6 đến 18 tháng. Thời gian này dài hay ngắn phụ thuộc vào cơ địa da, kích thước cũng như vị trí của vết sẹo.

Trước khi sẹo trưởng thành, tại vết sẹo còn nhiều mao mạch yếu, mô xung quanh vẫn còn sưng và độ đàn hồi kém. Nếu tiến hành phẫu thuật lại vào thời điểm này, ca mổ sẽ rất khó khăn và kết quả có thể không được như ý. Vì vậy, nguyên tắc là phẫu thuật sửa sẹo chỉ nên được thực hiện sau khi sẹo đã ổn định hoàn toàn.

Thẩm mỹ viện APEX Tái phẫu thuật mắt cũng áp dụng tiêu chuẩn tương tự. Mô vùng mắt thường mất khoảng 6 tháng đến 1 năm để ổn định, và phẫu thuật chỉnh sửa sau khi rạch da được thực hiện sau ít nhất 6 tháng, khi sẹo phẫu thuật đã đủ ổn định.

Đối với sẹo đã hình thành, phương pháp xử lý được quyết định dựa trên vị trí, hướng và hình dạng

Phương pháp sửa sẹo được quyết định dựa trên vị trí, hướng, kích thước, hình thái của sẹo cũng như tình trạng vùng da xung quanh. Các phương pháp được áp dụng trong phẫu thuật chỉnh hình sẹo bao gồm:

• Sẹo dạng đường thẳng song song với nếp nhăn da — Cắt bỏ sẹo và khâu phục hồi da theo từng lớp (phẫu thuật chỉnh sửa sẹo đơn thuần)
• Sẹo cắt chéo hoặc lệch hướng nếp nhăn da — Cắt rạch sẹo theo hình chữ Z (tạo hình chữ Z / Z-plasty) hoặc hình răng cưa (tạo hình chữ W / W-plasty) để sẹo sau phẫu thuật trở nên mảnh và khó nhận thấy hơn
• Sẹo rộng khó cắt bỏ hết trong một lần — Cắt bỏ dần qua nhiều lần (cắt bỏ nhiều thì), hoặc đặt túi giãn mô dưới da để làm giãn vùng da xung quanh rồi mới tiến hành phẫu thuật
• Sẹo lõm sâu hơn bề mặt da xung quanh — Dùng chất làm đầy (filler) hoặc cấy mỡ tự thân để giảm độ chênh lệch độ cao so với vùng da xung quanh (Filler)

Trường hợp sau phẫu thuật cắt mí để lại sẹo nặng, trong phẫu thuật tái phẫu thuật mắt tại APEX Plastic Surgery, nếu mô và da mí mắt vẫn còn đủ, bác sĩ sẽ cắt bỏ phần có sẹo để thu nhỏ sẹo đồng thời tạo lại nếp mí mới. Nếu mô mí mắt bị thiếu hụt, có thể kết hợp cấy mỡ.

Không phải mọi vết sẹo đều cần phẫu thuật tạo hình sẹo. Những vết sẹo không quá lớn ở các vùng có lực căng da mạnh như vai hay chân thường cải thiện rất ít sau mổ nên ít khi được chỉ định phẫu thuật.

Những lưu ý quan trọng — Sau phẫu thuật có thể xuất hiện các biến chứng như chảy máu, nhiễm trùng, viêm, để lại sẹo, sẹo phì đại, bất đối xứng hai bên. Tùy theo phương pháp phẫu thuật, đường rạch sẽ nằm ở nếp mí, dưới chân mày, sát bờ mi dưới, trụ mũi, rãnh giữa cánh mũi và má. Mức độ lộ sẹo và thời gian để sẹo ổn định sẽ khác nhau tùy thuộc vào đặc tính da và từng vị trí phẫu thuật, đồng thời ngay cả phẫu thuật chỉnh hình sẹo cũng không thể xóa bỏ sẹo hoàn toàn. Những lưu ý quan trọng sẽ được hướng dẫn chi tiết khi thăm khám tư vấn.

Tư vấn trước phẫu thuật là ưu tiên hàng đầu

“Nhiều người quyết định phẫu thuật thẩm mỹ để khắc phục khuyết điểm và tìm lại sự tự tin đã mất, nhưng nếu phẫu thuật vô tình để lại vết sẹo ngoài ý muốn thì không chỉ gây áp lực tâm lý mà còn làm giảm sút đáng kể mức độ hài lòng của khách hàng sau mổ. Dù phẫu thuật mắt hay nâng mũi hiện nay đã rất phổ biến, việc chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt an toàn vẫn là điều bắt buộc; để đạt kết quả thẩm mỹ ưng ý, khách hàng nên thăm khám kỹ lưỡng và đưa ra quyết định thận trọng cùng bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm lâm sàng và bí quyết chuyên môn.” — Bác sĩ đại diện Song Hyun-seok

Khi tư vấn, hãy tìm hiểu kỹ đường rạch sẽ nằm ở đâu, kỹ thuật khâu thế nào, khi nào cắt chỉ và cần theo dõi những gì trong suốt thời gian sẹo ổn định dần.

Câu hỏi thường gặp

Bấm mí (nhấn mí không rạch da) có để lại sẹo không?

Phương pháp bấm mí cố định nếp mí bằng chỉ thông qua các lỗ kim siêu nhỏ mà không rạch da nên không tạo thành đường rạch phẫu thuật. Tuy nhiên, dấu kim nhỏ hay mức độ sưng tại điểm luồn chỉ có thể khác nhau tùy cơ địa mỗi người.

Nếu mí mắt dày hoặc da chùng nhiều, bấm mí có thể không phù hợp, do đó bác sĩ sẽ đánh giá kỹ tình trạng mí mắt trước khi chỉ định phương pháp phẫu thuật thích hợp.

Cắt chỉ xong là sẹo đã lành hoàn toàn chưa?

Cắt chỉ chỉ là bước đầu tiên của quá trình khép miệng vết thương. Thông thường sẹo cần khoảng 6 đến 18 tháng để ổn định (trưởng thành) hoàn toàn. Trong suốt thời gian này, bạn nên tuân thủ lịch tái khám và các hướng dẫn chăm sóc, nếu có băn khoăn về vết sẹo hãy đến gặp bác sĩ kiểm tra.

Sẹo phẫu thuật nâng mũi có nhìn thấy từ bên ngoài không?

Nâng mũi kín chỉ rạch bên trong lỗ mũi nên hoàn toàn không để lại đường rạch nhìn thấy từ bên ngoài. Nâng mũi hở rạch thêm cả phần trụ mũi nên tùy theo cơ địa da có thể để lại sẹo mảnh ở trụ mũi.

Việc lựa chọn phương pháp nào sẽ phụ thuộc vào mức độ cần can thiệp chỉnh sửa cấu trúc mũi.

Nếu chưa hài lòng với vết sẹo thì bao lâu sau có thể sửa lại?

Nguyên tắc là phẫu thuật sửa sẹo chỉ nên thực hiện sau khi sẹo đã ổn định hoàn toàn. Theo tiêu chuẩn tái phẫu thuật mắt tại APEX Plastic Surgery, phẫu thuật chỉnh sửa sau các can thiệp có rạch da cần chờ từ 6 tháng trở lên, khi mô sẹo đã thực sự ổn định.

Nếu nghi ngờ có dấu hiệu bất thường ngay sau phẫu thuật, đừng chờ đợi mà hãy đến phòng khám kiểm tra ngay.

Người có cơ địa dễ để lại sẹo thì nên làm gì?

Nếu các vết mổ hoặc vết thương trước đây từng để lại sẹo to hoặc sẹo đỏ lồi lên, vui lòng thông báo trước với bác sĩ khi tư vấn. Hình thái sẹo phụ thuộc nhiều vào đặc tính của da, nên bác sĩ sẽ cân nhắc những tiền sử này để lựa chọn phương pháp mổ và vị trí rạch phù hợp.

Đánh giá sẹo mổ bắt đầu từ việc kiểm tra vị trí rạch và thời gian sẹo ổn định

Những yếu tố được kiểm tra trước tiên khi tư vấn

• Vị trí vết rạch — Đường rạch sẽ nằm ở đâu và dài bao nhiêu tùy thuộc vào từng phương pháp
• Phương pháp phẫu thuật — Có rạch da hay không, mổ hở hay mổ kín phù hợp với phạm vi cần chỉnh sửa
• Đặc tính da — Độ dày và tình trạng da, tiền sử sẹo từng bị rộng hay lồi lên hay không
• Tiền sử phẫu thuật trước đó — Tiền sử phẫu thuật ở cùng vị trí và tình trạng sẹo cũ còn lại
• Lịch trình hồi phục — Lịch cắt chỉ và các lần tái khám điều trị sau mổ
• Thời gian sẹo ổn định — Những điều cần theo dõi trong giai đoạn sẹo ổn định và thời điểm tái khám lại

Tại APEX Plastic Surgery, Bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ Song Hyun-seok trực tiếp thăm khám và điều trị.

Viện trưởng Song Hyun-seok · Bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ, Tiến sĩ Y khoa

Bài viết này nhằm mục đích cung cấp thông tin y khoa, không bảo đảm kết quả điều trị cụ thể và không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp của bác sĩ. Hình ảnh đại diện và hình minh họa mặt cắt da là hình ảnh do AI tạo ra nhằm mục đích hỗ trợ người đọc dễ hiểu, các hình minh họa mắt và mũi còn lại là tranh vẽ giải thích quy trình. Không có hình ảnh nào trong bài là ảnh so sánh trước sau phẫu thuật. Lịch cắt chỉ, tái khám và thời gian hồi phục dựa trên hướng dẫn từng dịch vụ trên trang web của APEX Plastic Surgery, thời gian sẹo ổn định là tiêu chuẩn lâm sàng chung và đều có thể khác nhau tùy theo cơ địa mỗi người. Các biến chứng thường gặp sau phẫu thuật như chảy máu, nhiễm trùng, sưng viêm có thể xuất hiện với mức độ khác nhau tùy cơ địa từng bệnh nhân, do đó cần hết sức lưu ý. Vui lòng tham vấn kỹ lưỡng, nghe giải thích đầy đủ và đồng thuận trước khi phẫu thuật.